අප්රේල් මාසයේ පෝය දිනය ලෙස සැලකෙන බක් පුන් පොහොය දිනය, ශ්රී ලාංකීය බුද්ධාගාමිකයන්ගේ ආගමික දින දසුනේ විශේෂ ස්ථානයක් හිමි දිනයකි. මෙම දිනය බුදුන් වහන්සේගේ උතුම් උපදෙස් මත සිහිපත් වීමේ, ආගමික වතාවත් වල යෙදීමේ හා සමාජයෙහි සාමය පිළිබඳ මතක් කිරීමේ දිනයකි.
ඓතිහාසික හා ආගමික වැදගත්කම මෙම දිනයෙන් සැමරෙන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දෙවැනි වරට ශ්රී ලංකාවට වැඩම කිරීම යි. එය උතුම් සිදුවීමකි. බුද්ධත්වයෙන් පස්වන වසරේදී, භාග්යවන්ත බුදුරජාණන් වහන්සේ නාගදීපයට වැඩම කරන ලදී. එහිදී චූලෝදර සහ මහෝදර නාග රජවරුන් අතර සිදුවූ මණිමය ආසනයක් සම්බන්ධ අරගලය සංසිඳුවන ලදී. සටන් වැදී සිටි නාග ගෝත්රිකයන් අතරට බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩම කළද ඔවුන් ඒ පිළිබඳ තැකීමක් නොකළහ. එම නිසා ඔවුන් ඉදිරියේ ප්රාතිහාර්ය පෙන්වා සන්සුන් කොට සදහම් දෙසා ඔවුන්ට බුදු දහම පිළිබඳ අවබෝධ කරවීය. එහිදී චූලෝදර සහ මහෝදර ඇතුළු සියලුම නාගයෝ තිසරණ සරණ ගිය අතර එම ආරවුලට මුල් වූ මැණික් පුටුව බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා කළහ. එසේ පූජා කොට තමන්ට වන්දනා කිරීමට යමක් දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. එවිට බුදු හිමියන් මැණික් පුටුවේ අසුන්ගෙන ධර්මය දේශනා කර එම පුටුවම ඔවුන්ට ලබා දුන් අතර එය නිධන් කොට නාගයෝ ස්තූපයක් තැනූහ. නාගදීපය පූජනීයත්වයට පත් වන්නේ එම සිදුවීම නිසාය.
එමෙන්ම සිදුහත් කුමරු සතර පෙරනිමිති අතරින් පළමුවැන්න වූ මහල්ලෙකු දැකීම සිදුවන්නේද බක් පොහොය දිනයකදීය.
මෙම සිදුවීම බුද්ධාගමේ සාමය, කරුණාව සහ වදනින් නොව බලයෙන් තොරව ගැටලු විසඳීමේ වටිනාකම උතුම් මට්ටමකින් උදෙසා දක්වයි.
බක් පොහොය දිනය සමඟම සිංහල – දෙමළ අලුත් අවුරුදු සමය ද සමිප වේ. ඉතා උතුම් ආගමික වතාවත් සහ සංස්කෘතික උත්සවවල ගැඹුරුත්වය එක්වී ජන ජීවිතයට ආත්මීය අර්ථයක් සපයයි.
මෙම දිනයේ බුද්ධාගාමිකයන් බෞද්ධ විහාරස්ථාන වෙත ගොස් සීල සමාදන් වැඩසටහන් වැනි ආගමික ව්රතා පිළිපදිමින්, භාවනා වැනි ආත්ම විශුද්ධි ක්රියාවලියක නිරත වෙති. දන්සල් වැනි පින්කම්ද බහුලව පැවැත්වේ.
බක් පුන් පොහොය දිනය මඟින්, අපට සිහිපත් වන්නේ විරෝධතාවයන් සාමකාමී ලෙස විසඳන , ත්යාගශීලී ජීවිතයක වටිනාකම සහ කරුණාවෙන් හා මෛත්රියෙන් යුත් චින්තනයක ගමන් කිරීමයි.
සාමය, ආගමිකවීම සහ සමාජයේ ඒකාබද්ධත්වය සඳහා මෙම පොහොය දිනය අදත් බොහෝ දෙනාගේ මනස සනාථ කරමින් හැදෑරීමටත්, විහිදීමටත් ආරාධනා කරයි.
